ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının 2026 Revizyonu Yayımlandı

ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının 2026 revizyonu, 14 Eylül 2026 itibarıyla Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından “ISO 9001:2026 Kalite Yönetim Sistemi Standardı” olarak yayımlandı.

Peki ISO 9001:2026 Kuruluşlara Ne Getiriyor ve Neyi Değiştiriyor?

Genel olarak standardın 2026 revizyonunu incelediğimizde; 2015 revizyonu ile getirilen “Risk ve Fırsatları Belirleme Faaliyetleri”, “Değişikliklerin Planlanması”, standardın 10 maddeye çıkarılması gibi majör değişikliklerin yapılmadığını açıkça belirtebiliriz.

Fakat 2026 revizyonundaki değişiklikler ve standardın yayımı ile ilgili özellikle 4 konu üzerinde durmak gerekir:

1. İklim Eylemi Değişikliklerinin Standarda Eklenmesi

ISO tarafından pek çok yönetim sistemi standardına 23 Şubat 2024’te tadil olarak eklenen “Amendment 1:2024 – Climate Action Changes” yani “Tadil 1: İklim Eylemi Değişiklikleri” konuları,

• 4.1 Maddesi: Kuruluş, iklim değişikliğinin önemli bir konu olup olmadığını belirleyecektir.
• 4.2 Maddesi: Not: İlgili tarafların iklim değişikliğiyle ilgili gereksinimleri olabilir.

ifadeleri 4.1 ve 4.2 maddelerine eklenerek 2026 revizyonunda doğrudan standardın içerisine dahil edilmiştir.

2. Risk ve Fırsatları Belirleme Faaliyetleri Maddesine Fırsat Analizi ile İlgili Yeni Bir Alt Başlık Eklenmesi

Standardın 2015 revizyonundaki “6.1 Risk ve Fırsatları Belirleme Faaliyetleri” maddesi 6.1.1 ve 6.1.2 olmak üzere iki alt maddeden oluşmaktaydı ve bu alt maddelerin başlıkları yoktu. Ancak 2026 revizyonunda 6.1 maddesi;

• 6.1.1 Risklerin ve Fırsatların Belirlenmesi
• 6.1.2 Riskleri Ele Almak İçin Alınacak Önlemler
• 6.1.3 Fırsatları Ele Almaya Yönelik Eylemler

şeklinde 3 alt başlıktan oluşmaktadır.

2015 revizyonundaki en önemli değişikliklerden biri olan fırsat analizi ayrı bir başlık olarak ele alınmaya başlanmış, 2026 revizyonunda kuruluşların fırsatlara daha fazla önem vermesi amaçlanmıştır.

3. “İyileştirme” Maddesi 2015 Revizyonunda 3 Alt Maddeyken, 2026 Revizyonunda 2 Alt Maddeden Oluşması

Standardın ISO 9001:2015 revizyonunda son ana maddesi olan, 3 alt maddeden oluşan “10. İyileştirme” maddesi, 2026 revizyonunda;

• 10.1 Sürekli İyileştirme
• 10.2 Uygunsuzluk ve Düzeltici Faaliyet

olarak yer almıştır. Bu yeniliği ISO 9001:2015 revizyonundaki 10.1 ve 10.3 maddelerinin, ISO 9001:2026’da 10.1 maddesi içerisinde birleştirilmesi olarak görüyoruz.

4. Birçok Kurum/Kuruluşun İş Kültüründe Önemli Model Olan “Uzaktan Çalışma” Konusuna Standartta Değinilmesi

Özellikle pandemi döneminde yaygınlaşan, sonra ise pek çok kurumda farklı bir çalışma modeli haline gelen “Uzaktan Çalışma” konusuna ise “7.1.3 Altyapı” maddesinde küçük de olsa yer verildiğini, standardın uzaktan çalışanlarının da Kalite Kültüründen uzakta kalmaması açısından standart içerisine dahil edildiğini görüyoruz.

Bununla birlikte 2026 revizyonuna ekleneceği veya içeriksel açıdan değinileceği düşünülen;

• Yapay Zekâ,
• Dijital Dönüşüm ve Otomasyon,
• Endüstri 4.0,
• Sürdürülebilirlik ve/veya Sürdürülebilirlik Raporlaması,
• Siber Dönüşüm,
• Tedarik Zinciri,
• Jeopolitik Kriz Yönetimi,
• Hizmet Sektörü İçin Özel ve Ayrı Hükümler,

gibi bazı konuların, yönetim sistemleri standartlarının temelini oluşturan ISO 9001 standardının 2026 revizyonunda herhangi bir şekilde ele alınmadığı, standart incelendiğinde karşımıza çıkmaktadır.

Peki ISO 9001:2026 ile Hangi Değişiklikler Yapıldı, Standardın Yeni Revizyonu Bize Ne Getiriyor?

Yukarıda belirttiğimiz önemli konular haricinde, özellikle belirtilmesi gereken konulardan biri de ISO 9001:2026 revizyonundaki ifade ve açıklama değişiklikleridir. Bu yenilikleri genel olarak ele aldığımızda;

ISO 9001’in ilk yayımlandığı 1987 yılından bu yana; 1994, 2000, 2008 ve 2015 revizyonlarının tamamında yer alan:

• “Standard” | “Standart”
• “This Standard” | “Bu Standart”
• “This International Standard” | “Bu Uluslararası Standart”

ifadelerinin artık ISO 9001:2026 revizyonunda yer almadığını ve bu ifadelerin yerine ise;

• “This Document” | “Bu doküman”

ifadesinin tüm standart içerisinde kullanıldığını belirtmek gerekir.

Bu değişikliği sadece kavramsal bir değişiklik olarak değil; standardı uygulayan kurum ve kuruluşların ISO 9001 standardına artık sadece dış kaynaklı bir doküman gözüyle bakmaması, standardı içselleştirmesi ve bir kurum kültürü dokümanı olarak benimsemesini sağlamak amacıyla değiştirildiğini görüyoruz.

ISO 9001:2026 revizyonunda öne çıkan bir diğer ifadesel değişiklik ise yine ISO 9001 standartlarının önceki tüm yayımlarında geçen:

• “Retained” | “Muhafaza Edilmeli” / “Saklanmalı”

ifadesi yerine ise;

• “Available” | “Sağlanmalıdır” / “Bulundurulmalıdır” / “Mevcut Olmalıdır”

ifadelerinin getirilmesidir. Bu ifade değişikliğinin ise günümüzde önemli bir veri kaynağı olan dijital verilerin kullanımına kolaylık sağlanması açısından yapıldığı görülmektedir.

Çünkü bilindiği üzere kayıt ve doküman dediğimiz evrakların basılı hali artık günümüz dünyasında hem arşivleme hem de israf olmaması açısından ağırlıklı olarak yazılımlar üzerinden takip edilmektedir. Bu açıdan düşünüldüğünde bir dokümanın dijital ortamda saklanması, sağlanması ve bulundurulması da artık doğal bir durumdur.

Sonuç

Kısaca ifade etmek gerekirse; ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi Standardını kurmuş ve uygulayan kuruluşlar için ISO 9001:2026 revizyonu çok büyük bir değişiklik getirmemekte, sadece bazı doküman revizyonu ile sistemlerini yeni revizyona yükseltebilecekler.

Fakat standardın kurum ve kuruluşlar içerisinde özümsenmesi, kalite kültürünün oluşması ve yaygınlaşması için hem ISO 9001 standardına hem de diğer yönetim sistemleri standartlarına farklı bir gözle bakmamız gerektiği gerçeğini de göz ardı etmemek gerekir.

Detaylı bilgi için [email protected] adresi üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.