Tüketicilerin Yeşil Dönüşümde Güçlendirilmesi Direktifi Uygulamaya Girdi: Sertifikasyona Dayanmayan Sürdürülebilirlik Etiketleri Yasaklandı

Avrupa Birliği’nin Tüketicilerin Yeşil Dönüşümde Güçlendirilmesi Direktifi (Direktif (AB) 2024/825), 27 Eylül 2026 itibarıyla uygulamaya girdi. Avrupa Komisyonu’na göre direktif, tüketicilere satış noktasında ürünlerin dayanıklılığı, onarılabilirliği ve yasal garanti hakları hakkında daha iyi bilgi sağlanmasını ve yeşil aklama (greenwashing) ile erken eskitme uygulamalarına karşı koruma kurallarının güçlendirilmesini amaçlıyor. Komisyon, uygulamaya destek olmak üzere 22 Eylül 2026’da güncellenmiş bir Soru-Cevap dokümanı yayımladı.

Direktif, her koşulda yasaklanan haksız ticari uygulamalar listesini genişletti. Listeye giren uygulamalardan biri, bir sertifikasyon sistemine dayanmayan ya da kamu otoritelerince oluşturulmamış sürdürülebilirlik etiketlerinin kullanılması. Ticari işletmenin iddiayla ilgili tanınmış mükemmel çevresel performansı kanıtlayamadığı genel çevresel iddialar ile sera gazı emisyonlarının dengelenmesine dayanarak bir ürünün çevreye nötr, azaltılmış ya da olumlu etkisi olduğunun ileri sürülmesi de artık yasak uygulamalar arasında.

Direktif, sertifikasyon sistemini dört ölçütle tanımlıyor: sistem, gerekliliklere uymaya istekli ve yeterli tüm ticari işletmelere şeffaf, adil ve ayrımcı olmayan koşullarla açık olmalı; gereklilikler sistem sahibi tarafından ilgili uzman ve paydaşlarla istişare edilerek geliştirilmeli; uygunsuzluk durumları için prosedürler ve etiket kullanımının geri çekilmesi ya da askıya alınması öngörülmeli; uyumun izlenmesi objektif bir prosedüre tabi olmalı ve yetkinliği ile hem sistem sahibinden hem de ticari işletmeden bağımsızlığı uluslararası, AB veya ulusal standartlara dayanan üçüncü bir tarafça yürütülmeli.

Tüketici Koruma İşbirliği (CPC) Ağı’ndaki ulusal otoriteler, Haziran 2026’da 27 Eylül’den önce üretilmiş, sipariş edilmiş, dağıtılmış ya da raflara konmuş “eski stok” ürünlere ilişkin ortak bir anlayış üzerinde uzlaştı. Buna göre ticari işletmelerden yeni kurallara uyum için zamanında ve iyi niyetle adım atmaları bekleniyor. Otoriteler ise gerçek ve somut geçiş güçlüklerinde, özellikle uygulamanın ilk aşamalarında kademeli bir yaklaşım benimseyebilecek ve ürünlerin imhası ya da geri çağrılması gibi orantısız önlemler talep etmeyebilecek. Güncellenen Soru-Cevap dokümanına Avrupa Komisyonu’nun web sitesinden ulaşılabilir.